Tremolo
Vijf gevallen om te beluisteren: dezelfde noot één keer aangeslagen, één keer met strepen over de stok.
Een dwarsstreep over de notenstok zegt dat de noot niet één keer wordt aangeslagen, maar zo vaak als er in haar duur past. Het zijn dezelfde strepen als aan het vlaggetje van een korte noot, alleen dwars gelegd: één betekent achtsten, twee zestienden, drie tweeëndertigsten. Het woord komt uit het Italiaans en betekent gewoon «beving».
Op deze pagina staat elk geval twee keer naast elkaar: links de kale noot, rechts dezelfde met de strepen. Wie beide beluistert hoort dezelfde toonhoogte en een andere beweging. Beide zijn nagemeten — de afstand tussen de aanslagen uit de klank, de strepen en het aantal koppen uit het gegraveerde beeld.
De kop blijft er één, en de noot wordt niet langer. Ze vult dezelfde tijd, alleen niet meer met één aanslag maar met vele.
Eén streep
Een hele noot met één streep over de stok. De streep staat voor achtsten: de noot wordt dus in achtsten verdeeld en zo vaak aangeslagen als er achtsten in passen. Links dezelfde noot zonder streep: één enkele aanslag die blijft liggen. De toonhoogte is in beide beelden dezelfde, en de totale duur ook.
Twee strepen
Dezelfde kop, nu met twee strepen. Dat is de schrijfwijze voor zestienden, en de afstand tussen de aanslagen halveert tegenover het eerste geval. Wie de twee beelden na elkaar beluistert hoort precies dat: dezelfde noot, maar de beweging is twee keer zo dicht.
Drie strepen
Drie strepen, dus tweeëndertigsten. Dat is de gebruikelijke schrijfwijze voor een tremolo die niet meer geteld maar alleen nog gehoord wordt — bij de strijkers de grens waarboven men van een ongemeten tremolo spreekt. In het klankvoorbeeld staan de aanslagen gelijkmatig; in de praktijk laat men dat aan de stok over.
Dezelfde strepen, kortere noot
Dezelfde drie strepen op een kwartnoot in plaats van op een hele. De afstand tussen de aanslagen is onveranderd — dat is de proef dat de strepen de notenwaarde noemen en niet het aantal. Omdat de noot korter is, passen er minder aanslagen in, en daarna gaat de maat verder met drie rustige kwarten.
Tremolo op een akkoord
Een drieklank met drie strepen. Alle drie de tonen worden samen aangeslagen en samen herhaald; in het beeld blijven het drie koppen en één teken. Zo schrijven pianopartijen een akkoord dat onder de hand moet trillen in plaats van één keer te blijven liggen.
Wat de strepen tellen
Hier vergissen de meesten zich: de strepen zeggen niet hoe vaak er wordt aangeslagen, maar hoe kort elke aanslag is. Drie strepen betekenen tweeëndertigsten — en hoeveel daarvan in de noot passen, bepaalt de noot. Daarom staan dezelfde drie strepen twee keer op deze pagina: één keer op een hele noot en één keer op een kwart. De afstand tussen de aanslagen is in beide beelden precies dezelfde; er zijn er alleen een kwart zo veel.
Een goede uitgave schrijft een tremolo daarom nooit zonder duidelijke notenwaarde eronder. In het orkest hoort het vooral bij de strijkers, waar de stok werkelijk trilt; aan de piano is het zeldzamer en betekent het daar een snelle wisseling op dezelfde toets of dezelfde greep.
Wat ernaast staat
Hoe lang een noot is en hoe de waarden samenhangen: Nootwaarden. Andere tekens die binnen één notenwaarde iets voorschrijven: Versieringen.
Notentekens · Versieringen · Muziektermen
Anotona doet het voor je
Maak een foto van een blad muziek of speel de melodie — Anotona vindt de toonsoort, zet de noten en transponeert ze naar elke andere. Gratis.
Bekijk AnotonaElke noot op deze pagina is berekend, niet overgetypt.