Greeptabel trompet — elke noot met zijn greep

Hoe je de tabel leest

Eén regel is één noot. Links staat hij zoals hij op papier staat, ernaast zoals hij werkelijk klinkt, en rechts de greep. De drie cirkels zijn de drie ventielen in de volgorde waarin de vingers liggen; het eerste is het dichtst bij het mondstuk. Een gevulde cirkel betekent ingedrukt.

De cijfers ernaast zijn de gebruikelijke afkorting. «13» betekent eerste en derde ventiel, het tweede blijft omhoog. Een noot zonder ventiel heet open en wordt met de lip alleen getroffen.

Waar de grepen vandaan komen

Ventiel 1 verlaagt twee halve tonen, ventiel 2 één, ventiel 3 drie. Daarmee zijn zeven trappen bereikbaar: open, dan 2, dan 1, dan 1 en 2 samen, dan 2 en 3, dan 1 en 3, en ten slotte alle drie. Dat zijn precies de stappen van nul tot zes halve tonen, zonder gat en elk maar één keer.

De natuurtonen leveren de uitgangspunten. Ze liggen niet gelijkmatig: onderin ver uit elkaar, bovenin steeds dichter. Daarom heeft het lage register alle zes verlagingen nodig, terwijl bovenin één of twee ventielen het gat naar de volgende noot al dichten.

Daarin schuilt een finesse: drie halve tonen zijn op twee manieren te grijpen, met het derde ventiel alleen of met het eerste en tweede samen. Gebruikelijk is het eerste en tweede. De derde trekker blijft dan vrij voor de correctie, want de lage combinaties liggen van nature iets te hoog.

Waarom sommige noten twee grepen hebben

Ligt een noot zo dat twee natuurtonen hem kunnen bereiken, dan zijn er twee grepen. De ene gaat uit van de lagere natuurtoon en heeft weinig verlaging nodig, de andere van de hogere en heeft meer ventielen nodig.

De tabel zet de gebruikelijke voorop. Gebruikelijk betekent: vanaf de laagst mogelijke natuurtoon, want die spreekt het zekerst aan. De andere zijn geen noodoplossing maar gereedschap — in snelle passages bespaart een tweede greep soms de hele vingerwissel, en in de hoogte treft de comfortabelere lipspanning zekerder.

Waarom de trompet lager klinkt dan hij staat

De gewone trompet staat in B♭. Dat betekent: als de speler de genoteerde noot grijpt die hij als allereerste heeft geleerd, klinkt in werkelijkheid een noot die een grote secunde lager ligt. Daarom staat de hele tabel twee keer — links zoals het op papier staat, ernaast wat een piano ernaast zou spelen.

Dat is geen eigenaardigheid van dit instrument, maar de regel voor het halve blaasorkest. Hoe dat in zijn geheel samenhangt en hoe je tussen beide kolommen omrekent staat bij Transponeren.

Wat ernaast staat

De notenwaarden en hun duur: Nootwaarden. Hoe je noten überhaupt leest: Noten leren lezen.