ʻŌlelo Hawaiʻi

Nā hōʻailona mele

Nā ʻano mele — pehea i kūkuluʻia ai kekahi mele

ʻEono ala kūkulu ma luna o ke leo hoʻokahi: ka mea e hana hou ʻia, ka mea e hoʻi mai, ka mea e hoʻi mai me ka loli — a me ka mea e kū ma kahi kiʻekiʻe leo ʻokoʻa.

ʻOi aku ke mele ma mua o ka lālani leo. He kūkulu kona: hoʻi mai kekahi mea, kū kekahi mea ma waena o nā hoʻi ʻana, hiki hou mai kekahi mea ma ke ʻano i loli. Ua kapa ʻia kēia kūkulu he ʻano, a ʻo ia nō ke kumu ʻaʻole i lohe ʻia ke mele ʻekolu minuke e like me ʻekolu minuke o ka ulia wale.

Ma kēia ʻaoʻao ke kū nei ke leo maʻalahi hoʻokahi he ʻeono manawa, a i kēlā me kēia manawa ua kūkulu ʻia ma ke ala ʻē aʻe. ʻAʻole ka mea e loli ana i loko o nā leo akā i loko o ko lākou papa — a ʻo ia nō ka mea hiki ke helu ʻia.

Ua kālai maoli ʻia a ana ʻia nā kiʻi: nā hua palapala ma luna o kēlā me kēia māhele, nā laina pālua ma waena o lākou a me ka papa leo o kēlā me kēia māhele, aia lākou ma ke kiʻi a ma ke leo, a hiki ke hoʻokokoke i nā mea ʻelua.

Ka ostinato

Ma lalo ke kahe nei kekahi kumu pōkole, a ke kahe like mau nei ia. Ma luna ona ke holo wale nei ke leo. ʻAʻole e loli ke kumu, kū wale nō ia — a ʻoiai e kahe ana ia, ke lawe nei ia i nā mea a pau ma luna ona. ʻO ka mea i ʻike i nā kumu pā o nā mele o kēia mau lā, ua ʻike ʻo ia i ka ostinato.

ʻEkolu māhele pana: ma lalo ʻekolu manawa ke kumu hoʻokahi, ma luna he leo kūʻokoʻa
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b       2

Ka kanona

ʻO ke leo hoʻokahi ʻelua manawa, akā ʻaʻole like ka manawa: hoʻomaka ka leo ʻelua ma hope, a laila hīmeni ia i ka mea like, leo ma hope o leo. ʻO ka mea e kani pū ana ma laila, ʻaʻohe mea i noʻonoʻo kaʻawale iā ia — ua hānau ia mai ke leo hoʻokahi e alakaʻi ana iā ia iho.

ʻElua leo, komo ka lua ʻelua pana ma hope me ke leo hoʻokahi
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b       2

Ke ʻano mele

ʻEkolu māhele, a ke hoʻi mai nei ka mua ma ka hope me ka loli ʻole. Ma waena o lāua ke kū nei kekahi mea ʻē, i lohe maoli ʻia ka hoʻi ʻana he hoʻi ʻana. ʻO ke kūkulu maʻalahi loa i lohe ʻia he mea holoʻokoʻa, a no laila ka mea i hoʻohana nui ʻia.

ʻEkolu māhele me nā hua palapala A, B a me A, hoʻokaʻawale ʻia e nā laina pālua
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b     A   B A

Ka rondo

Ke hoʻi mai nei ka māhele hoʻokahi he nui nā manawa, a ma waena o kona mau puka ʻana ke kū nei kekahi mea hou i kēlā me kēia manawa. ʻO ka mea e hoʻi mai ana, ke paʻa nei ka mele iā ia, ʻo ka mea ma waena, ke hoʻoneʻe nei iā ia. ʻOi aku ka pinepine o ka hoʻi ʻana mai o ka māhele, ʻoi aku ke kali ʻana o ka mea hoʻolohe iā ia.

ʻElima māhele: ʻekolu manawa ka māhele hoʻi mai, ma waena ʻelua manawa he mea hou
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b     A   B A   C A

Kumuhana a me ka hoʻololi

Ke kū nei ke kumuhana ma ka hoʻomaka me ka maʻalahi loa. A laila hoʻi mai ia — ua hoʻonani ʻia, ua puni ʻia, ua wehe ʻia i nā waiwai manawa liʻiliʻi. Ke koe nei nā kiko kākoʻo, inā ʻaʻole ʻaʻole ia he kumuhana hou aku; he mea hou nā mea a pau ma waena o lākou. No laila ua kapa ʻia ka māhele ʻelua he A me ka hōʻailona.

Ke kumuhana ma nā leo hapahā, a laila ua puni ʻia ua mau leo lā e nā leo hapawalu
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b     A   A′

Ke ʻano sonata

ʻElua kumuhana, a ma ka hoʻomaka ke kū nei lāua ma nā kiʻekiʻe leo ʻokoʻa: ka mua ma ke kiʻekiʻe kumu, ka lua ma luna aʻe. Ma waena e hana ʻia nā mea ʻelua. Ma ka hope hoʻi mai nā mea ʻelua, a i kēia manawa ke kū nei ka lua ma ke kiʻekiʻe kumu nō hoʻi — ʻo kēia kaulike ke ʻano holoʻokoʻa o kēia ʻano.

ʻElima māhele: ʻelua kumuhana, hoʻokahi māhele waena, a laila nā kumuhana ʻelua hou
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b     A   B C   A B

Nā ʻano ʻeono ma ka nānā hoʻokahi

Ke kapa nei kēlā me kēia lālani i ka inoa o ke kūkulu a ke haʻi nei hoʻi i ka mea e ʻike ʻia ai ma ke kiʻi. Ke kū nei nā lālani hua palapala pēlā pono ma luna o nā kiʻi o kēia ʻaoʻao; ua helu ʻia lākou, ʻaʻole i koho wale ʻia.

ʻAnoKūkuluKa mea e ʻike ʻia ai
Ka ostinatoHoʻokahi kumu, e kahe mau anaKe hoʻokani nei ka leo lalo i ka papa leo hoʻokahi ʻekolu manawa
Ka kanonaHoʻokahi leo, ʻelua manawa, ua neʻe ʻiaKe hana hou nei ka leo ʻelua i ka mua ʻelua pana ma hope
Ke ʻano meleA B AKe kani like nei ka māhele mua a me ke kolu, leo ma hope o leo
Ka rondoA B A C AKe kani nei ka māhele hoʻokahi ʻekolu manawa, me ka loli ʻole
Kumuhana a me ka hoʻololiA A′ʻO kēlā me kēia leo ʻehā o ka hoʻololi he leo nō ke kumuhana
Ke ʻano sonataA B C A BKe kani nei ke kumuhana ʻelua ma luna aʻe ma mua a ma ke kiʻekiʻe kumu ma ka hope

Pehea e heluhelu ai i kekahi ʻano

Loaʻa i nā māhele kekahi hua palapala: ua kapa ʻia ka mua he A, ka mea ma hope ʻokoʻa he B, ka mea ʻokoʻa ma hope he C. Ke hoʻi mai kekahi māhele, loaʻa hou iā ia kona hua palapala kahiko — no laila ua heluhelu ʻia ke ʻano mele he A B A a ʻo ka rondo he A B A C A. Inā hoʻi mai me ka loli, loaʻa iā ia kekahi hōʻailona hou.

Ma ke kākau leo ke hoʻokaʻawale nei nā laina pālua i nā māhele, a ma ka hope ke kū nei kekahi laina hoʻopau mānoanoa. ʻAʻole kekahi o lāua he hoʻonani wale: ke ʻōlelo nei ka laina pālua e hoʻomaka ana kekahi mea hou ma ʻaneʻi, me ke kū ʻole o ka mele.

ʻElua o nā ʻeono ʻaʻole lawe i hua palapala, no ka mea ʻaʻohe o lāua māhele. Ma ka ostinato ke kahe nei ke kumu hoʻokahi me ka loli ʻole, a ma luna ona ke neʻe nei kekahi mea ʻē; ma ka kanona ke hīmeni nei ka leo ʻelua i ke leo hoʻokahi, ma hope wale nō. Ke kū nei ko lāua kūkulu kekahi ma luna o kekahi, ʻaʻole kekahi ma hope o kekahi.

He aha ma ka ʻaoʻao

Pehea e lilo ai nā laina i leo: E aʻo i ka heluhelu mele. ʻO ka mea paʻa loa o nā ʻano a pau, me nā hoʻololi ʻeono o ke kumuhana hoʻokahi: Kumumanaʻo hahai. Pehea e helu ai i kekahi māhele pana ma mua o ka helu ʻana i ka māhele holoʻokoʻa: Hōʻailona manawa.

Nā hōʻailona mele · Puke wehewehe mele

Na Anotona e hana i kēia nāu

E kiʻi i ke paʻi kiʻi o ka pepa mele a i ʻole e hoʻokani i ke mele — ʻike ʻo Anotona i ke kī, kākau i nā leo, a lawe iā lākou i kekahi kī ʻē aʻe. Manuahi.

E nānā iā Anotona

Ua helu ʻia kēlā me kēia leo ma kēia ʻaoʻao; ʻaʻole i kope ʻia mai kahi ʻē.