ʻŌlelo Hawaiʻi

Nā unahi

Nā mode ʻehiku

Ionia, Doria, Perugia, Ludia, Mikoludia, ʻAiolia, Lokeria: ʻo nā leo ʻehiku like nō, ʻehiku wahi hoʻomaka. Hiki ke hoʻolohe i kēlā me kēia mode — me kona leo ʻōkoʻa, he kaʻina ʻāmana maʻamau a me ka papa hoʻohālikelike ma ke C.

He unahi ka mode i kūkulu ʻia mai nā leo o ka unahi nui, akā e hoʻomaka ana ma kekahi ʻanuʻu ʻē aʻe. ʻO nā kī keʻokeʻo mai C a i C, ʻo ia ke C nui. ʻO ia mau kī keʻokeʻo mai D a i D, ʻo ia ke D Doria; mai E a i E, ʻo ia ke E Perugia — pēlā a hiki i ke B Lokeria. ʻEhiku leo, ʻehiku hoʻomaka, ʻehiku waihoʻoluʻu. Mai ka wā kahiko mai nā inoa, no kēia lā ka hoʻohana ʻana: jazz, rock, mele kiʻiʻoniʻoni a me kēlā me kēia hoʻokani koke.

C Ionia (nui)

Nā kī keʻokeʻo mai C a i C — ka ʻanuʻu 1 o ke C nui ma ke ʻano he leo kumu.

Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Nā leo
C D E F G A B
Hōʻailona
ʻaʻohe — ʻo kēia nō ka unahi nui
Kaʻina maʻamau
I–IV–V–I: CFGC

Ka unahi kumu o ke mele Komohana: ʻelua pae piha, hoʻokahi hapalua, ʻekolu piha, hoʻokahi hapalua.

C Ionia me nā paʻa a me ka papa kī

D dorian

Nā kī keʻokeʻo mai D a i D — ka ʻanuʻu 2 o ke C nui ma ke ʻano he leo kumu.

Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Nā leo
D E F G A B C
Hōʻailona
ono nui — ʻokoʻa i ka unahi liʻiliʻi
Kaʻina maʻamau
i–IV–i–IV: DmGDmG

Liʻiliʻi me ka ono nui. Ke ʻano o ka jazz a me nā mele kahiko he nui.

D dorian me nā paʻa a me ka papa kī

E phrygian

Nā kī keʻokeʻo mai E a i E — ka ʻanuʻu 3 o ke C nui ma ke ʻano he leo kumu.

Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Nā leo
E F G A B C D
Hōʻailona
♭2 — ʻokoʻa i ka unahi liʻiliʻi
Kaʻina maʻamau
i–♭II–i–♭II: EmFEmF

Liʻiliʻi me ka lua liʻiliʻi — ʻo ka hapalua pae ma luna pono o ka leo kumu ka mea e hāʻawi ai i ke kala Sepania.

E phrygian me nā paʻa a me ka papa kī

F lydian

Nā kī keʻokeʻo mai F a i F — ka ʻanuʻu 4 o ke C nui ma ke ʻano he leo kumu.

Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Nā leo
F G A B C D E
Hōʻailona
♯4 — ʻokoʻa i ka unahi nui
Kaʻina maʻamau
I–II–I–II: FGFG

Nui me ka hā hoʻonui ʻia. Kani lana a hāmama; maʻamau i ke mele kiʻiʻoniʻoni.

F lydian me nā paʻa a me ka papa kī

G mixolydian

Nā kī keʻokeʻo mai G a i G — ka ʻanuʻu 5 o ke C nui ma ke ʻano he leo kumu.

Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Nā leo
G A B C D E F
Hōʻailona
♭7 — ʻokoʻa i ka unahi nui
Kaʻina maʻamau
I–♭VII–IV–I: GFCG

Nui me ka hiku liʻiliʻi. Ka unahi o ke kaula puana hiku aliʻi, o ka blues a me ka rock.

G mixolydian me nā paʻa a me ka papa kī

A ʻAiolia (liʻiliʻi maoli)

Nā kī keʻokeʻo mai A a i A — ka ʻanuʻu 6 o ke C nui ma ke ʻano he leo kumu.

Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Nā leo
A B C D E F G
Hōʻailona
♭6 a me ♭7 — ka liʻiliʻi maoli
Kaʻina maʻamau
i–♭VI–♭VII–i: AmFGAm

ʻO nā leo like me ka unahi nui ma luna aʻe ma ke kolu liʻiliʻi, akā helu ʻia mai kekahi leo ʻē aʻe.

A ʻAiolia me nā paʻa a me ka papa kī

B locrian

Nā kī keʻokeʻo mai B a i B — ka ʻanuʻu 7 o ke C nui ma ke ʻano he leo kumu.

Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Nā leo
B C D E F G A
Hōʻailona
♭2 a me ♭5 — ua hōʻemi ʻia ka ʻāmana kumu
Kaʻina maʻamau
i°–♭II–i°–♭II: BdimCBdimC

ʻO ke ʻano hoʻokahi wale nō me ka lima hōʻemi ʻia ma luna o kona leo kumu — no laila kakaʻikahi kona kū hoʻokahi ʻana.

B locrian me nā paʻa a me ka papa kī

Nā ʻehiku ma ke C

Ma ke leo kumu like ke lohe maikaʻi ʻia ai ka ʻokoʻa: ua hōʻike ʻia ka mea e kaʻawale ana mai ka unahi nui. He kolu liʻiliʻi ko Doria, Perugia, ʻAiolia a me Lokeria (ʻano liʻiliʻi); he kolu nui ko Ionia, Ludia a me Mikoludia (ʻano nui).

Mode1234567
IoniaCDEFGAB
dorianCDEbFGABb
phrygianCDbEbFGAbBb
lydianCDEF#GAB
mixolydianCDEFGABb
ʻAioliaCDEbFGAbBb
locrianCDbEbFGbAbBb

Mai ka mālamalama a i ka pōʻeleʻele

Ke hoʻokiʻekiʻe ʻia kekahi ʻanuʻu, ʻoi aku ka mālamalama; ke hoʻohaʻahaʻa ʻia, ʻoi aku ka pōʻeleʻele. ʻO Ludia wale nō ka mea me ka ʻanuʻu i hoʻokiʻekiʻe ʻia; ʻelima ʻanuʻu i hoʻohaʻahaʻa ʻia ko Lokeria:

lydianIoniamixolydiandorianʻAioliaphrygianlocrian

Pehea e ʻike ai i ka mode

E ʻimi mua i ke leo kumu — ke leo kahi e hoʻomaha ai ka mele, ʻo ia ka bass o ka ʻāmana mua a me ka hope. A laila ke kolu ma luna ona: liʻiliʻi, ʻo ia ka ʻohana liʻiliʻi; nui, ʻo ia ka ʻohana nui. A laila ke leo ʻōkoʻa: ʻo ke ono nui ma luna o ka liʻiliʻi, ʻo ia ʻo Doria; ʻo ka lua liʻiliʻi, ʻo Perugia; ʻo ka hā i hoʻokiʻekiʻe ʻia ma luna o ka nui, ʻo Ludia; ʻo ka hiku liʻiliʻi, ʻo Mikoludia.

Nā unahi · Nā papa kaulike · Nā kaʻawale · Nā kī

Na Anotona e hana i kēia nāu

E kiʻi i ke paʻi kiʻi o ka pepa mele a i ʻole e hoʻokani i ke mele — ʻike ʻo Anotona i ke kī, kākau i nā leo, a lawe iā lākou i kekahi kī ʻē aʻe. Manuahi.

E nānā iā Anotona

Ua helu ʻia kēlā me kēia leo ma kēia ʻaoʻao; ʻaʻole i kope ʻia mai kahi ʻē.