ʻŌlelo Hawaiʻi

Nā hōʻailona mele

Kuʻi ʻelua — ʻekolu kūʻē i ʻelua a me nā mea e hahai mai ana

ʻElima paʻa e hoʻolohe ai. Ma ka hema like ka māhele ʻana o nā leo ʻelua, ma ka ʻākau ʻokoʻa — like ka lōʻihi.

ʻO ke ʻano o ʻekolu kūʻē i ʻelua: ʻo ka ʻāpana manawa hoʻokahi nō, māhele ʻia i ʻekolu ʻāpana like i kekahi manawa a i ʻelua i kekahi. Hoʻomaka pū nā leo ʻelua a pau pū; ma waena, ʻaʻohe komo ʻana o kekahi e hāʻule ana ma luna o ke komo ʻana o kekahi. Aia i laila ka nani a pau — holo pū ʻelua ʻano helu ʻana, ʻaʻohe o lāua hewa.

Aia ma ʻaneʻi ʻelima paʻa e kau pū ana. Ma ka hema, māhele like nā leo ʻelua, no laila hālāwai kēlā me kēia komo ʻana me kekahi komo ʻana; ma ka ʻākau, māhele ʻokoʻa lāua. Hiki ke lohe i nā ʻano ʻelua, a aia koke ka ʻokoʻa: hoʻokahi kuʻi ma ka hema, ʻelua kuʻi kūʻē ma ka ʻākau.

Hiki ke helu i nā mea e hāʻule pū ana. Hālāwai nā māhele ʻelua i loko o ka pōʻai e like me ka nui o ko lāua māhele like nui loa: ma ʻekolu kūʻē i ʻelua, hoʻokahi wale nō manawa, ma ka hoʻomaka ʻana. No laila, ʻaʻole ʻo ka paʻa hope he mea like — he māhele like ʻelua ko ka ʻehā a me ka ʻelua, a hālāwai lāua ʻelua manawa.

ʻEkolu kūʻē i ʻelua

ʻO ke kumu hihia e puka mai ai nā mea ʻē aʻe a pau. Māhele ka leo luna i ke ana i ʻekolu ʻāpana like, a ka leo lalo i ʻelua. Ma ka hema, māhele lāua ʻelua i ʻelua a hālāwai kēlā me kēia komo ʻana me kekahi komo ʻana. Ma ka ʻākau, kaʻawale lāua ma hope o ka hoʻomaka like a hālāwai hou ma ka hopena wale nō. ʻO ka mea makemake e hoʻomaʻamaʻa, ʻōlelo leo nui ʻo ia i kahi huaʻōlelo hoʻomanaʻo pōkole a māhele i kona mau hua leo ma waena o nā lima ʻelua.

Māhele like: nā leo ʻelua i ʻelua ʻāpana
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

ʻEkolu kūʻē i ʻelua: ʻo ka hoʻomaka wale nō ka mea e hāʻule pū ai
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

ʻEhā kūʻē i ʻekolu

Hele ka ʻehā kūʻē i ʻekolu me ka pūʻulu maʻamau ʻole ʻole, no ka mea kūpono pono ka māhele i loko o ke ana ʻekolu hapahā: hoʻopiha pono nā hapawalu kiko ʻehā i ʻekolu hapahā. Ma ka hema, kū ʻekolu hapahā kūʻē i ʻekolu; ma ka ʻākau, ʻehā kūʻē i ʻekolu. No laila, holo ka leo luna i kahi lohi iki ma mua o nā hapawalu a wikiwiki iki ma mua o nā hapahā — ʻaʻole ia e hālāwai hou me ka leo lalo i loko o ke ana holoʻokoʻa.

Māhele like: nā leo ʻelua i ʻekolu ʻāpana
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

ʻEhā kūʻē i ʻekolu: ʻehā hapawalu kiko ma luna o ʻekolu hapahā
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

ʻEkolu kūʻē i ʻehā

ʻO ka pilina like nō mai kekahi ʻaoʻao mai: i kēia manawa, māhele ka leo luna i ʻekolu a ka leo lalo i ʻehā. ʻOkoʻa ka mea e lohe ʻia ai, ʻoiai ua like nā helu — ma ʻaneʻi, na ka leo lohi e hali i ka māhele ʻekolu, a huli ia i ka manaʻo. No laila, aia ma kēia ʻaoʻao nā kuhikuhi ʻelua, ʻaʻole hoʻokahi wale nō.

Māhele like: nā leo ʻelua i ʻehā ʻāpana
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

ʻEkolu kūʻē i ʻehā: na ka leo luna e hali i ka māhele ʻekolu
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

ʻElima kūʻē i ʻehā

ʻO ka ʻelima kūʻē i ʻehā ka mea pilikia loa o nā hihia ʻehā: kaʻawale nā leo i hoʻokahi hapalima wale nō o ka māhele a paheʻe lāua ma kapa o kekahi i kekahi me ka lohe ʻia. I ke kākau ʻia, he pūlima ka leo luna ma luna o ke ana holoʻokoʻa. Ma ʻaneʻi nō hoʻi ke kānāwai: ʻaʻohe māhele like o ka ʻelima a me ka ʻehā, no laila ʻo ka hoʻomaka wale nō ka mea e hāʻule pū ai.

Māhele like: nā leo ʻelua i ʻehā ʻāpana
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

ʻElima kūʻē i ʻehā: kīkoʻo ka pūlima ma luna o ke ana holoʻokoʻa
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

ʻEhā kūʻē i ʻelua — ʻaʻole ia he kuʻi ʻelua

ʻO kēia paʻa ka laʻana kūʻē, ʻaʻole ia he kuʻi ʻelua: he māhele like ʻelua ko ka ʻehā a me ka ʻelua, no laila hāʻule kēlā me kēia komo ʻana ʻelua o ka leo wikiwiki ma luna o ke komo ʻana o ka leo lohi. ʻAʻole lohe ʻia ʻelua ʻano helu ʻana, akā hoʻokahi me kahi māhele liʻiliʻi. ʻAʻole he mea no ka makemake ka ʻokoʻa, he helu nō — a ma laila pono e ʻike ʻia ai kēia hihia.

Māhele like: nā leo ʻelua i ʻelua ʻāpana
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

ʻEhā kūʻē i ʻelua: hāʻule pū kēlā me kēia komo ʻana ʻelua
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

I ka wā hea e hāʻawi ai nā māhele ʻelua i kuʻi ʻelua

ʻAʻole puka mai nā kuʻi ʻelua mai ka holo ʻana o kekahi leo ma mua o kekahi. He māhele liʻiliʻi wale nō ka ʻawalu kūʻē i ka ʻahā: hāʻule kēlā me kēia komo ʻana ʻelua o ka leo wikiwiki ma luna o ke komo ʻana o ka leo lohi, a lohe mau ka mea hoʻolohe i hoʻokahi kuʻi. ʻO ka mea hoʻoholo, inā he māhele like ko nā helu māhele ʻelua.

Inā ʻaʻohe o lāua — inā ʻaʻole hiki ke māhele like ʻia lāua —, hālāwai nā leo ʻelua i loko o ka pōʻai holoʻokoʻa i hoʻokahi wale nō manawa, ma ka hoʻomaka like. ʻO ia nā kuʻi ʻelua: ʻekolu kūʻē i ʻelua, ʻehā kūʻē i ʻekolu, ʻelima kūʻē i ʻehā. Inā he māhele like ko lāua, hālāwai lāua e like pono me kāna ʻōlelo, a koe mai ka manaʻo o kahi māhele liʻiliʻi.

ʻElua ala o ke kākau ʻana. Inā kūpono ka māhele i loko o ke ana, lawa nā waiwai maʻamau — ʻo ka ʻehā kūʻē i ʻekolu i loko o ke ana ʻekolu hapahā, ʻo ia nā hapawalu kiko ʻehā. Inā ʻaʻole kūpono, puka mai kahi pūʻulu maʻamau ʻole me ka ʻāpana a me ka helu ma luna: ʻo ka ʻekolu kūʻē i ʻelua i loko o ke ana ʻelua hapahā, ʻo ia ka pūkolu hapahā.

Nā mea e kū pū ana

ʻO ke ana hea a pehea e helu ʻia ai: Hōʻailona manawa. Pehea e kākau a helu ʻia ai kahi pūʻulu maʻamau ʻole: Nā pūʻulu hōʻailona like ʻole. He aha ka mea e hana ai inā hoʻokahi wale nō leo e hoʻomaka ana ma kapa o ke kuʻi: Hīnaʻi puana.

Nā hōʻailona mele · Puke wehewehe mele

Na Anotona e hana i kēia nāu

E kiʻi i ke paʻi kiʻi o ka pepa mele a i ʻole e hoʻokani i ke mele — ʻike ʻo Anotona i ke kī, kākau i nā leo, a lawe iā lākou i kekahi kī ʻē aʻe. Manuahi.

E nānā iā Anotona

Ua helu ʻia kēlā me kēia leo ma kēia ʻaoʻao; ʻaʻole i kope ʻia mai kahi ʻē.