ʻŌlelo Hawaiʻi

Nā papa manamana lima

Papa manamana lima pū puhi — kēlā me kēia leo a me kona paʻa

Nā leo a pau o ka pū puhi B♭ mai F#3 a C6 me ka paʻa wailawa, e like me ke kākau ʻana a me ke kani ʻana. A no ke aha he paʻa ʻelua ko kekahi mau leo.

ʻEkolu wailawa o ka pū puhi, a ma o lākou wale nō e puhi ʻia ai kēlā me kēia leo. No kekahi mea kani holoʻokoʻa, me he mea lā he liʻiliʻi loa kēia, a aia nō ka naʻauao ma laila pono: ʻaʻole hana nā wailawa i nā leo, akā hoʻohaʻahaʻa lākou iā lākou. Na ka lehelehe e hana i ka leo — ma muli o ka paʻakikī, pane mai kekahi leo kūlohelohe ʻē aʻe, a aia nō ka lālani o ia mau leo kūlohelohe i loko o ka paipu.

Hiki ke haʻi ʻia ka hana a nā wailawa ma ka ʻōlelo hoʻokahi: hoʻohaʻahaʻa ka mua i ʻelua hapalua leo, ka lua i hoʻokahi, ke kolu i ʻekolu. ʻO ka mea kaomi i ʻelua, hoʻohaʻahaʻa ʻo ia e like me ka huina; ʻo ka mea kaomi i nā mea ʻekolu, ʻeono. ʻAʻole loa e pono ma mua o ʻeono hapalua leo, no ka mea ua hiki ʻē i ka leo kūlohelohe hou ma lalo.

Mai laila mai ka papa holoʻokoʻa. Aia ma lalo nei a piha, ʻaʻole i kope ʻia akā ua helu ʻia — ʻo kēlā me kēia paʻa ka mea e hoʻololi ai i ka leo kūlohelohe kokoke loa ma luna i ka leo e ʻimi ʻia nei.

Me ka wailawa ʻole: nā leo kūlohelohe ʻehiku i loko ʻē o ka paipu
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Me nā wailawa: mai kekahi leo kūlohelohe i ʻeono hapalua leo i lalo
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Ma luna, pili nā leo kūlohelohe — ma ka hapanui, ua lawa kekahi wailawa hoʻokahi
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b

Pehea e heluhelu ai i ka papa

He leo hoʻokahi kēlā me kēia lālani. Ma ka hema, kū ia e like me ke kākau ʻia ʻana ma ke kaha mele, ma kona ʻaoʻao e like me kona kani maoli, a ma ka ʻākau ka paʻa. ʻO nā pōʻai ʻekolu, ʻo ia nā wailawa ʻekolu ma ke kaʻina e waiho ai nā manamana lima; ʻo ka mua ka mea kokoke loa i ka nuku puhi. ʻO ka pōʻai piha, ʻo ia hoʻi ua kaomi ʻia.

ʻO nā helu ma ka ʻaoʻao, ʻo ia ka pōkole maʻa mau. ʻO «13» ka manaʻo ʻo ka wailawa mua a me ke kolu, noho ka lua ma luna. ʻO ka leo me ka wailawa ʻole, kapa ʻia he hāmama, a ma ka lehelehe wale nō e loaʻa ai.

Kākau ʻiaKani Paʻa
F#3E3123
G3F313
G#3F#323
A3G312
A#3G#31
B3A32
C4A#3Hāmama
C#4B3123
D4C413
D#4C#423
E4D412
F4D#41
F#4E42 123
G4F4Hāmama 13
G#4F#423
A4G412
A#4G#41 123
B4A42 13
C5A#4Hāmama 23
C#5B412 123
D5C51 13
D#5C#52 23
E5D5Hāmama 12 123
F5D#51 13
F#5E52 23 123
G5F5Hāmama 12 13
G#5F#51 23
A5G52 12
A#5G#5Hāmama 1
B5A52
C6A#5Hāmama

Mai hea mai nā paʻa

Hoʻohaʻahaʻa ka wailawa 1 i ʻelua hapalua leo, ka wailawa 2 i hoʻokahi, ka wailawa 3 i ʻekolu. Ma laila e komo ai ʻehiku pae i ka lima: hāmama, a laila 2, a laila 1, a laila 1 me 2 pū, a laila 2 me 3, a laila 1 me 3, a ma ka hopena nā mea ʻekolu. ʻO ia nō nā kaʻina mai ka ʻole a i ʻeono hapalua leo, me ka hakahaka ʻole a me ka pālua ʻole.

Na nā leo kūlohelohe e hāʻawi i nā wahi hoʻomaka. ʻAʻole lākou ma ke kaʻawale like: ma lalo, mamao kekahi mai kekahi, a i ka piʻi ʻana i luna, ʻoi aku ka pili. No laila, pono ka ʻāpana haʻahaʻa i nā hoʻohaʻahaʻa ʻeono a pau, akā ma luna, ua pani ʻē kekahi wailawa hoʻokahi a ʻelua paha i ka hakahaka a hiki i ka leo aʻe.

Aia kekahi mea liʻiliʻi i hūnā ʻia ma loko: hiki ke paʻa i ʻekolu hapalua leo ma nā ala ʻelua, me ka wailawa ʻekolu wale nō a i ʻole ma ke kaomi pū ʻana i ka mua a me ka lua. ʻO ka mea maʻa mau, ʻo ia ka mua a me ka lua. A laila, koe kaʻawale ka paipu paheʻe o ke kolu no ka hoʻoponopono, no ka mea kani ʻoi aku ka kiʻekiʻe iki o nā hui haʻahaʻa ma muli o ko lākou ʻano.

No ke aha he paʻa ʻelua ko kekahi mau leo

Inā hāʻule kekahi leo ma kahi hiki i ʻelua leo kūlohelohe ke hiki aku, ʻelua ka paʻa. Hele kekahi mai ka leo kūlohelohe haʻahaʻa aʻe a noi i kahi hoʻohaʻahaʻa liʻiliʻi, hele kekahi mai ka mea kiʻekiʻe aʻe a noi i nā wailawa hou aku.

Waiho ka papa i ka mea maʻa mau ma mua. ʻO ka maʻa mau, ʻo ia hoʻi: mai ka leo kūlohelohe haʻahaʻa loa e hiki ai, no ka mea ʻo ia ka mea pane ʻoiaʻiʻo loa. ʻAʻole ala pilikia nā mea ʻē aʻe akā he mea hana — i nā ʻāpana wikiwiki, mālama ka paʻa lua i kahi hoʻololi manamana lima holoʻokoʻa i kekahi manawa, a ma ka ʻāpana kiʻekiʻe, hoʻonoho paʻa aku ka paʻakikī lehelehe ʻoluʻolu i ka leo.

No ke aha e kani haʻahaʻa ai ka pū puhi ma mua o ke kākau ʻana

Aia ka pū puhi maʻa mau ma B♭. ʻO ia hoʻi: i ka wā e paʻa ai ka mea puhi i kēlā leo i kākau ʻia āna i aʻo mua ai, ʻo ka mea e kani maoli ana he leo haʻahaʻa aku ma ka lua nui. No laila, ʻelua manawa e kū ai ka papa holoʻokoʻa — ma ka hema e like me kona kū ʻana ma ke kaha mele, ma kona ʻaoʻao ka mea e hoʻokani pū ai ka piano.

ʻAʻole kēia he mea ʻē o kekahi mea kani hoʻokahi akā he lula no ka hapalua o ka hui puhi. Aia ma Hoʻololi kī ka pilina o kēia mau mea a pau a me ka hoʻololi ʻana ma waena o nā kolamu ʻelua.

He aha ma kona ʻaoʻao

Nā waiwai o nā nota a me ko lākou lōʻihi: Waiwai o nā memo. Pehea e heluhelu ai i ke kaha mele: E aʻo i ka heluhelu mele.

Nā papa manamana lima

Na Anotona e hana i kēia nāu

E kiʻi i ke paʻi kiʻi o ka pepa mele a i ʻole e hoʻokani i ke mele — ʻike ʻo Anotona i ke kī, kākau i nā leo, a lawe iā lākou i kekahi kī ʻē aʻe. Manuahi.

E nānā iā Anotona

Ua helu ʻia kēlā me kēia leo ma kēia ʻaoʻao; ʻaʻole i kope ʻia mai kahi ʻē.