ʻŌlelo Hawaiʻi

Nā hōʻailona mele

Ka lāʻau hoʻopili — hoʻololi i ka heluhelu, ʻaʻole i ke kani

ʻElima pāpālua e hoʻolohe ai. Ua like nā memo o kēlā me kēia pāpālua, ua kākau ʻia ma ke ala ʻē aʻe — a ua like ke kani o nā hoʻopaʻa ʻelua, memo ma hope o memo.

Ua like ke kani o nā memo hapawalu ʻelua, inā he hae kā kēlā me kēia a i ʻole ke kū pū nei lāua ma lalo o ka lāʻau hoʻokahi. ʻAʻole ka lāʻau e haʻi i ka mea hoʻokani e pili ana i ka lōʻihi, ka ikaika, a i ʻole ka hoʻopā; haʻi ʻo ia i ka mea heluhelu i nā mea e pili pū ana. Aia ma laila kona waiwai: hoʻololi ʻo ia i ka lālani o nā poʻo memo like i mele hiki i ka maka ke helu i ka nānā hoʻokahi.

Aia ma ʻaneʻi ʻelima pāpālua e kū pū ana, ua kākau ʻia kēlā me kēia hoʻokahi manawa pēlā a hoʻokahi manawa pēnei. Hiki ke hoʻolohe i nā ʻano ʻelua, ʻaʻohe ʻokoʻa e lohe ʻia ana — ua like nā hoʻomaka, nā lōʻihi, a me nā kiʻekiʻe, memo ma hope o memo. Aia ka ʻokoʻa a pau ma ke kiʻi.

ʻAʻole kēia he mea liʻiliʻi. ʻO ka mea nāna e kau hewa i ka lāʻau, kākau ʻo ia i mele i helu ʻia ma ke ala ʻē aʻe mai kona kani: ʻeono memo hapawalu i hui ʻia pālua, heluhelu ʻia ma ke ʻano he mele ʻekolu hapahā; ʻo ia mau ʻeono i hui ʻia pākolu, ma ke ʻano he ʻeono hapawalu. ʻAʻole ke kani ka mea e hoʻoholo, akā ʻo ke kiʻi.

Hae a i ʻole lāʻau

ʻEwalu memo hapawalu, he hae kā kēlā me kēia — ua pololei ka helu, akā luhi ka heluhelu. Ma ka ʻaoʻao, ʻo ua mau mea ʻewalu lā ma lalo o nā lāʻau ʻelua. ʻAʻohe kani hoʻokahi i loli ma muli o kēia: ua like nā hoʻopaʻa, memo ma hope o memo, hoʻomaka ma hope o hoʻomaka. ʻO ka mea i loli, ʻo ia ka manawa e pono ai ka maka. I loko o nā memo i paʻi ʻia, ʻike ʻia nā hae kaʻawale ma kahi wale nō e kū hoʻokahi ai kekahi memo ma kona kuʻi ponoʻī.

Hae kaʻawale: ʻewalu poʻo memo like
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b Klavier

Ua hoʻopili ʻia: ʻelua pūʻulu, ua like ke kani
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b Klavier

Nā pūʻulu lāʻau ma ka ʻehā hapahā

ʻEwalu memo hapawalu hou, i kēia manawa ua hoʻopili ʻia ma nā kiʻi ʻelua — ma kekahi ma lalo o ka lāʻau hoʻokahi, ma kekahi ma lalo o ʻelua. ʻO ia mele hoʻokahi nō a hiki ke heluhelu i nā mea ʻelua; akā ʻo ke kiʻi ʻelua wale nō ka mea e hōʻike i kahi o nā hapalua o ka mele, a uhi ka mea mua ia mea. Ma ka ʻehā hapahā, no laila, hoʻopūʻulu ʻia ma ka hapalua mele, a ma kahi wikiwiki, ma ka hapahā. He ʻike ka lāʻau e pili ana i ka mele, ʻaʻole e pili ana i nā memo.

Hoʻokahi lāʻau ma luna o nā mea ʻewalu: ua uhi ʻia ke kikowaena o ka mele
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b Klavier

ʻElua pūʻulu pāhā: ʻike ʻia nā hapalua o ka mele
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b Klavier

ʻElua pūʻulu pākolu ma ka ʻeono hapawalu

ʻEono memo hapawalu ma ka 6/8. Ma kekahi kiʻi, kū lākou ma nā pūʻulu ʻekolu pālua, ma kekahi ma nā pūʻulu ʻelua pākolu. Ua like nā memo ma nā kiʻi ʻelua a ua like ke kani o nā hoʻopaʻa — akā ua helu ʻia ma ke ala ʻē aʻe: ʻelua kuʻi ko ka 6/8, ʻekolu memo hapawalu i kēlā me kēia, a ʻo ke kiʻi ʻelua wale nō ka mea e haʻi ana pēlā. Ua like ka mea mua me ka ʻekolu hapahā a heluhelu ʻia pēlā nō.

ʻEkolu pūʻulu pālua: heluhelu ʻia ke kiʻi he ʻekolu hapahā, ʻaʻole he 6/8
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b Klavier

ʻElua pūʻulu pākolu: pēlā nō e helu maoli ʻia ai ka 6/8
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b Klavier

Ka lāʻau ʻelua ma nā memo hapaʻumikūmāono

Hoʻokahi memo hapawalu a me ʻelua memo hapaʻumikūmāono, ʻelua manawa ma hope o kekahi. Ma kekahi kiʻi, lawe kēlā me kēia memo i kona hae ponoʻī; ma kekahi, holo kekahi lāʻau mau ma luna o ka pūʻulu a waiho ka lua, pōkole aʻe, ma luna ona — ua like pono ka lōʻihi me ua mau memo pōkole lā ʻelua. Haʻi ka helu o nā lāʻau i ka waiwai: hoʻokahi lāʻau hapawalu, ʻelua lāʻau hapaʻumikūmāono, ʻekolu lāʻau hapakanakolukūmālua. Pili kēia i kēlā me kēia lāʻau kaʻawale, ʻoiai i loko o ka pūʻulu hoʻokahi.

ʻAʻohe lāʻau: lawe kēlā me kēia memo i kona hae
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b Klavier

Ua hoʻopili ʻia: hoʻokahi lāʻau lōʻihi, hoʻokahi pōkole ma luna
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b Klavier

Holo ka lāʻau ma luna o ka hoʻomaha

He hoʻomaha pōkole ma waena o ka hana. Ma ke kiʻi mua, ʻoki ia i ka pūʻulu: kū hoʻokahi ka memo mua me kona hae a loaʻa i nā mea hope ʻelua ko lāua lāʻau ponoʻī. Ma ka lua, holo ka lāʻau ma luna o ka hoʻomaha a hiki ke heluhelu ʻia nā wahi ʻehā a pau ma ke ʻano he pūʻulu. Ua like ke kani ma nā hihia ʻelua — noho ka hoʻomaha he hoʻomaha. Na ke ʻano kākau i koho ʻia e hoʻoholo inā ʻike ʻia ka hana ma ke ʻano he mea hoʻokahi a i ʻole he mau ʻāpana ʻelua.

ʻOki ka hoʻomaha i ka pūʻulu: hoʻokahi hae, a laila lāʻau pōkole
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b Klavier

Holo ka lāʻau a puni: noho ka hana he hana hoʻokahi
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b Klavier

Ma muli o ke aha ka hoʻopūʻulu

He pōkole ke kānāwai: hōʻiliʻili ka lāʻau i nā mea i hāʻule ma ke kuʻi hoʻokahi. Ma ka mele ʻehā hapahā, ʻehā memo hapawalu ia i nā manawa a pau — hoʻokahi pūʻulu no ka hapalua mua o ka mele a hoʻokahi no ka lua, i ʻike ʻia ai ke kikowaena. ʻAʻole e hewa ka helu inā hoʻokahi lāʻau ma luna o nā mea ʻewalu a pau, akā uhi ʻo ia i kahi mai laila mai ka helu ʻana.

Ma ka mele ʻeono hapawalu, hāʻawi ua kānāwai lā i kiʻi ʻē aʻe, no ka mea ua helu ʻia kēia mele he ʻelua pākolu, ʻaʻole ʻekolu pālua. No laila, aia ʻelua pūʻulu pākolu ma laila. E hoʻopili i ua mau memo hapawalu ʻeono lā pālua, a ua kākau ʻoe i mele ʻekolu hapahā no ka maka — e helu hewa ana ka mea heluhelu, ʻoiai aia kēlā me kēia memo ma kona wahi.

Aia ʻelua mea liʻiliʻi hou. Loaʻa i nā memo hapaʻumikūmāono ma lalo o ka lāʻau he lāʻau ʻelua pōkole aʻe; waiho ia ma luna o ka mea mua a holo wale ia e like me ka lōʻihi o ua mau memo lā. A ʻaʻole pono ka hoʻomaha e ʻoki i ka pūʻulu i hoʻopili ʻia: i loko o ka hana wikiwiki, holo ka lāʻau ma luna ona, i hiki ke heluhelu ʻia ka pūʻulu ma ke ʻano he pūʻulu.

He aha ma ka ʻaoʻao

Nā waiwai memo a me ko lākou lōʻihi: Waiwai o nā memo. ʻO kēhea mele i helu ʻia pehea: Hōʻailona manawa.

Nā hōʻailona mele · Puke wehewehe mele

Na Anotona e hana i kēia nāu

E kiʻi i ke paʻi kiʻi o ka pepa mele a i ʻole e hoʻokani i ke mele — ʻike ʻo Anotona i ke kī, kākau i nā leo, a lawe iā lākou i kekahi kī ʻē aʻe. Manuahi.

E nānā iā Anotona

Ua helu ʻia kēlā me kēia leo ma kēia ʻaoʻao; ʻaʻole i kope ʻia mai kahi ʻē.