ʻŌlelo Hawaiʻi

E aʻo i ka heluhelu mele

Solifa: do re mi

Nā hua leo o ka pākaʻi leo, ko lākou manaʻo, ke ʻano o ka hōʻike ʻana me ka lima, a me nā hua leo hapalua di ri fi si li a me te le se me ra. Me nā laʻana i kākau ʻia ma ke kaha leo.

Kapa ka solifa i nā ʻanuʻu o ka pākaʻi leo me nā hua leo ma kahi o nā huapalapala: do re mi fa sol la ti do. ʻO ka mea e hīmeni ana i kēia mau hua leo, lohe ʻo ia i kona wahi i loko o ka pākaʻi leo — no laila ʻo ia ka mea hana mua no ka hoʻomaʻamaʻa ʻana i ka pepeiao.

Ka pākaʻi leo nui

Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b do re mi fa sol la ti do

Hua leo, ʻanuʻu, leo a me ka hōʻailona lima

Hua leoʻAnuʻu Ma C nuiHōʻailona lima (Curwen)
do1CPuʻupuʻu lima paʻa, ke kua o ka lima i luna
re2DPoho lima pālahalaha, e hilinaʻi ana i luna
mi3EPoho lima pālahalaha, like me ka honua
fa4FPuʻupuʻu lima, ka manamana nui i lalo
sol5GPoho lima hāmama, e huli ana i ke kino
la6ALima e kau maʻalahi ana i lalo, nā manamana i lalo
ti7BKa manamana kuhikuhi e hilinaʻi ana i luna, i do

Hōʻike ʻia nā hōʻailona lima ma mua o ke kino: ʻo do ma ke kiʻekiʻe o ke kāʻei, a ʻoi aku ke kiʻekiʻe o kēlā me kēia hōʻailona ma mua o ka mea i hala — piʻi ka lima me ka pākaʻi leo.

Do neʻe a me do paʻa

Ma ka do neʻe (nā ʻāina ʻōlelo Pelekania, ke ala o Kodály), ʻo do ka leo kumu o ke kī i nā manawa a pau: ma G nui, kapa ʻia ka leo G he do. No laila, like ka manaʻo o kēlā me kēia hua leo ma nā kī a pau — he hoʻomaha ʻo do, a makemake ʻo ti e hele i do. Ma ka do paʻa (Palani, ʻItalia, Sepania), ʻo nā hua leo nā inoa maoli o nā leo: ʻo do ʻo C mau, ʻo re ʻo D mau. Ma laila, kapa ʻia ka hua leo ʻehiku he si, ʻaʻole ti; ua puka mai ʻo ti i mea e hoʻomaka ai kēlā me kēia hua leo me ka huapalapala ʻokoʻa — na sol ka huapalapala s mai mua mai.

Liʻiliʻi: hoʻomaka ka pākaʻi leo ma la

Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b la ti do re mi fa sol la

Ma ka do neʻe, ʻaʻole neʻe ka pākaʻi liʻiliʻi i kekahi mea, ua loli wale ka inoa o ka leo kumu i la: hīmeni ʻia ʻo A liʻiliʻi he la ti do re mi fa sol la. Pēlā e mālama ai ka pākaʻi nui a me ka liʻiliʻi i kā lāua mau hapalua leo ma waena o nā hua leo like (mi–fa, ti–do).

Hapalua leo: nā hua leo ma waena

Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b do di re ri mi fa fi sol si la li ti do
Engraved by Verovio 6.3.0-425dd7b do ti te la le sol se fa mi me re ra do

I ka piʻi ʻana, hoʻokiʻekiʻe ʻia me -i: do di re ri mi fa fi sol si la li ti do. I ka iho ʻana, hoʻohaʻahaʻa ʻia me -e: do ti te la le sol se fa mi me re ra do — ʻo ra, ʻaʻole re, no ka mea ua lawe ʻia ʻo re.

Hoʻomau

Na Anotona e hana i kēia nāu

E kiʻi i ke paʻi kiʻi o ka pepa mele a i ʻole e hoʻokani i ke mele — ʻike ʻo Anotona i ke kī, kākau i nā leo, a lawe iā lākou i kekahi kī ʻē aʻe. Manuahi.

E nānā iā Anotona

Ua helu ʻia kēlā me kēia leo ma kēia ʻaoʻao; ʻaʻole i kope ʻia mai kahi ʻē.